106.ROCZNICA PLEBISCYTU NA WARMII, MAZURACH, POWIŚLU

Z okazji 106 . rocznicy Plebiscytu,22 czerwca 2026r. w Prątnicy odbyły się  uroczyste obchody  w Gminie Wiejskiej w Lubawie pod hasłem ; ,,Matki - Ojczyzny, nie zdradzę". 

Na uroczystych obchodach mieliśmy zaszczyt gościć pana Posła na Sejm RP -  Andrzeja Śliwkę, który odczytał list do mieszkańców ziemi lubawskiej od Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.

Gościliśmy panią Małgorzatę Gołębicką-Matusiak – Zastępca Kierownika Biura Dialogu Społecznego, Annę Nadarzyńską-Piszczewiat – Kierownik Referatu w Oddziałowym Archiwum IPN w Gdańsku, z UWM ks. prof. dr hab. Marka Jodkowskiego  oraz ks. dziekana Marcina Staniszewskiego. Uroczystość  obchodów uświetniła przepiękna akademia uczniów ze Szkoły Podstawowej w Prątnicy.

Prawo do wizerunku ma Biblioteka Publiczna Gminy Lubawa w Rożentalu.

Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej

Karol Nawrocki

 ,, Szanowni Państwo ,

Serdecznie pozdrawiam wszystkich uczestników obchodów 106 rocznicy Plebiscytu na Warmii, Mazurach i  Powiślu. Łączę się z Państwem w dniu, w którym  wspominamy jedną z najważniejszych wydarzeń w dziejach walki  o granice odrodzonej Rzeczpospolitej. Oddajemy hołd tym, którzy mieli odwagę opowiedzieć się za Polską, kiedy panował niemiecki terror. Większość głosujących opowiedziała się za Polską, potrafili pozostać wierni swojej narodowej tożsamości i marzeniom o Polsce. Jako historyk, Prezydent RP, pochodzący z Pomorza szczególnie dobrze rozumiem znaczenie wydarzeń, które rozgrywały się w 1920 roku na Warmii, Mazurach i Powiślu – Były one wielką  częścią odbudowy Rzeczypospolitej Polski jednoczenia ziem rozdzielonych przez ponad sto lat zaborów. Spotkali się Państwo na ziemi, która zachowała żywą pamięć o tamtych wydarzeniach dzięki trosce mieszkańców, samorządowcom, nauczycieli, regionalistów, duchownych – którzy bronili polskiej mowy, kultury, wiary i tradycji. Choć wysiłek nie przyniósł natychmiast zwycięstwa, pozostawił trwały ślad - Ślad historii naszego narodu. Historia przyznała rację tym, którzy nie zwątpili w Polskę. 

Niech dzisiejsza rocznica będzie okazją, refleksją nad wartością wolności, znaczeniem przywiązania do Ojczyzny oraz odpowiedzialnością za przekazywanie prawdy historycznej następnym pokoleniom.

           Życzę Państwu, aby ta uroczystość, te obchody tej ważnej rocznicy były źródłem dumy z lokalnego dziedzictwa, umacniania więzi łączących mieszkańców Warmii, Mazur i Powiśla z Ojczyzną.

Z  poważaniem, 

Prezydent RP  Karol Nawrocki

W Prątnicy na mszy świętej rozpoczynającej obchody, 

ks. Marcin Staniszewski w kazaniu odniósł się  do historii regionu z przed ponad stu lat  ; ,,Polskość to jest wybór w II Rzeczypospolitej, to są Radziwiłowie , Sapiechowie. Żona generała Andersa , Irena Anders wybrała Polskę, jej siostra wybrała komunizm sowiecki, a brat czuł się Czechem. Irena Anders Rusinka z rodu Radziwiłów wybrała polskość, bo polskość to atrakcyjność dzięki kulturze, na którą składa się: sztuka, piękna historia, tradycje. Polska ma piękną historię sięgająca 966r., czego nie mają inne kraje.” .Na ziemi pomorskiej, lubawskiej rodzi się wśród chłopstwa świadomość narodowa. Kształtowały tą świadomość takie pisma jak : Pielgrzym, Rolnik, Przyjaciel Dzieci itd. W tamtych czasach były rozpisywane konkursy języka polskiego, powstawały Towarzystwa Czytelni Ludowych. Ta świadomość narodowa kształtowała się wśród chłopstwa, pod strzechami wiejskich domów. W tamtych czasach żył  w ludziach inny duch. Wtedy ludzie nie dali się tak łatwo oszukać propagandzie pruskiej. Także na ziemiach w Berdyczowie rodzice w dzieciach również kształtowali ducha polskości, i uświadamiali, że w nich płynie błękitna krew, mimo iż długo te ziemie były pod zaborem rosyjskim, a teraz znajdują się w Ukrainie - Uświadamiali, że Polska to błękitna krew, to dusza Polaka, miłość do Polski. Mówił -Jesteśmy i żyjemy w czasach, w których musimy jak w czasach zaborów zadbać o polską kulturę w szkole, kulturze. Nasi przodkowie nie dali się oszukać propagandzie. Dzisiaj niestety dajemy się oszukać, i jest potrzeba uczenia z miłością języka polskiego, ojczystego. Nie dajmy się omamić, mamy piękną kulturę, tradycje,- A przez to mamy szlachectwo. Nie dajmy się oszukać autorowi słów; ,, Polskość to nienormalność”, napisane w periodyku w Znaku w 1987r. Właśnie to jest proces kształtowania odwrotnego. Już w 1987r. ten autor wspomnianego  cytatu powiedział ; ,,Piękniejsza od Polski ,jest ucieczka od Polski, tej ziemi konkretnej, przegranej, brudnej i biednej ”- I dodał, jak będziemy się w takie słowa wsłuchiwać, to nie będziemy dobrych decyzji podejmować”.

 

 

W Szkole Podstawowej w Prątnicy wystąpił  ks. dr hab. Marek Jodkowski , prof. UWM  - Odniósł się również  do czasów plebiscytowych na Warmii i Mazurach. Powiedział, że wtedy Warmia południowa, aż po wschód w kierunku Reszla, ludność katolicka mówiła po polsku. Natomiast  na Mazurach, ludność ewangelickiego wyznania mówiła po niemiecku – A od 1850 r. powstawały parafie katolickie. Orędownikiem języka polskiego było duchowieństwo, ale część z nich uległa Bismarckowi. Pielęgnowanie  języka polskiego było sprzeczne z prelogatywami państwa Pruskiego. Ludzie mówiący po polsku byli represjonowani  przez działania germanizacyjne. Ks. Marek  podkreślił, że władze pruskie organizowali komitety plebiscytowe, a na czas wyborów  postawili dwie urny do głosowania, i sprowadzali z zachodu ludność opłaconą, która głosowała po ich myśli. Natomiast ci co zagłosowali za Polską byli okrutnie terroryzowani poprzez: rugowanie, przymusowe wysiedlenia, panowała germanizacja i Kulturkampf – Mówił .

Autor:/L.E.M./